فیلم Billy Liar 1963

«بیلی دروغ‌گو» (1963) فیلمی بریتانیایی است که تغییرات عظیم آن دوران را ثبت می‌کند: انقلاب جنسی و تخریب مرکز شهرهای قدیمی انگلستان در طرح‌های نوسازی. در برادفورد یورکشایر، بیلی فیشر جوان (تام کورتنِی) در یک آرامستان شغلی فرساینده دارد و هر روز از سوی والدین پیرش مورد تحقیر قرار می‌گیرد. تنها راه فرارش از این روزمرگی، خیال‌پردازی فعال اوست؛ او خود را رهبر کشور خیالی‌اش...

«بیلی دروغ‌گو» (1963) فیلمی بریتانیایی است که تغییرات عظیم آن دوران را ثبت می‌کند: انقلاب جنسی و تخریب مرکز شهرهای قدیمی انگلستان در طرح‌های نوسازی. در برادفورد یورکشایر، بیلی فیشر جوان (تام کورتنِی) در یک آرامستان شغلی فرساینده دارد و هر روز از سوی والدین پیرش مورد تحقیر قرار می‌گیرد. تنها راه فرارش از این روزمرگی، خیال‌پردازی فعال اوست؛ او خود را رهبر کشور خیالی‌اش می‌پندارد و با دروغ‌های کوچک، وضعیت خانواده‌اش را به دیگران وانمود می‌کند. این میل به ساختن داستان و شانه خالی کردن از مسئولیت‌ها، در نهایت باعث می‌شود هم‌زمان با دو زن رابطه داشته باشد (هلن فرازر و گوِندولین واتس)، گرچه او در نهایت آرزوی فرار با لیبِرتی (جولی کریستی) را در سر می‌پروراند. به عنوان یک عکس‌العمل تصویری از بریتانیا در مقطع مشخصی از تاریخ، فیلم ارزش دیدن دارد. در پس‌زمینه مبارزات شخصی فیشر، دوربین اغلب توپ‌های تخریب را نشان می‌دهد که دیوار خانه‌های قدیمی را ویران می‌کنند و یک‌جا یک مشاور شهری ناحیه‌ای از شهر را برای نابودی علامت‌گذاری می‌کند. صحنه‌ای در باشگاه رقص نفوذ رو به رشد راک‌اندرول در بریتانیا را منعکس می‌کند. تنش‌های طبقاتی هنوز وجود دارد، هرچند برای مخاطب آمریکایی این موضوع ممکن است کاملاً ملموس نباشد چون اغلب تنها از طریق لهجه‌های خاص شخصیت‌ها اشاره می‌شود. پایان فیلم اما ناامیدکننده است؛ عملاً می‌گوید که جوانان باید از رؤیاهای «بیهوده» دست بکشند و تسلیم خواست والدین شوند. این درس اخلاقی در دههٔ شصت به‌کلی واژگون شد، زمانی که انقلاب جوانی و اشتغال کامل به بسیاری از جوانان اجازه داد تا حتی با قطع رابطه با خانواده و شهرشان هم، شانس دنبال کردن رؤیاهایشان را داشته باشند. با این حال رویکرد کمدی در فیلم آن را تقریباً در تمام مدت سرگرم‌کننده نگه می‌دارد و تماشای آن حداقل یک‌بار را توصیه می‌کنم. تام کورتنِی نقش بیلی را بازی می‌کند؛ پسری که درک اجمالی‌اش از واقعیت ناپایدار است. در رؤیاهایش مردی شجاع و نجات‌بخش به نظر می‌رسد، اما در زندگی واقعی منشی پست و پایین‌رتبه‌ای است که برای یک مؤسسه کفن و دفن کار می‌کند و با والدینی که روزبه‌روز خسته‌تر و ناامیدتر می‌شوند زندگی می‌کند. مشکلاتش زمانی بیشتر می‌شود که مرز میان زندگی واقعی و سرزمین خیالی «امبروزیا» محو می‌شود و با گسترش فانتزی‌هایش، از اطرافیانش دورتر می‌افتد. در نهایت تنها لیزِ شاد و بی‌خیال (جولی کریستی) ممکن است بتواند راهی شبیه «جادهٔ آجری زرد» به سوی واقعیت نسبتا کسل‌کننده و بی‌رحمش نشان دهد؛ نقل مکان قریب‌الوقوع او از یورکشایر به لندن ممکن است برای بیلی نجات‌بخش باشد، اما او باید انتخاب کند و شجاع باشد—همان‌قدر شجاع که در سرزمین دوردستش هست. این فیلم اقتباسی است که کیت واترهوس خودش نمایشنامه‌اش را برای سینما بازنویسی کرده و با بازی‌های مکمل قوی از ویلْفِرد پیکِلز و مُنا واشبورن، به‌سرعت بین دو جهان موازی بیلی توازن برقرار می‌کند؛ توازنی هم سرگرم‌کننده و هم ناخوشایند. واضح است که بیلی بیمار است—در دورانی که هر گونه مشکل سلامت روان یا انگ‌زنی می‌شد یا اصلاً به رسمیت شناخته نمی‌گردید—و تماشاگر نمی‌تواند با والدین سرخورده و خود جوان احساس همدردی نکند. جولی کریستی نفس تازه‌ای به فیلم می‌دهد؛ شخصیت او آکنده از عمل‌گرایی، خوش‌بینی و فرصت است و گویی قرار است باد تازه‌ای بوزد و خانه کاغذی خیال بیلی را از هم بپاشد. جان شلزینگر نیز با حداقل حواس‌پرتی، اجازه می‌دهد اجراهای شخصیت‌پردازانه و این داستان کاملاً انسانی شکوفا شوند. کورتنِی و کریستی در اوج بازی‌های خود هستند و به عنوان مطالعه‌ای از جنبه‌هایی از طبیعت انسانی که تا آن زمان در سینما کم‌تر بررسی شده بود، این فیلم نمونهٔ قابل‌توجهی است.